بازدید کل: 95098

بازدید امروز: 29

بازدید دیروز: 86

بهارخوانی یا نوروزخوانی

«به نام  خالق هنر و زیبایی»

 به عقیده ی بزرگان عرصه ی موسیقی ،نغمات  بومی و ترانه های محلی که از زبان دلِ  ناب و بی ریای  مردم  روستاها و اقصی  نقاط  هر کشوری جاری  میشود به  طبیعت و حقیقت موسیقی آن کشور نزدیک تر بوده  و بررسی و شنیدن آنها می تواند اطلاعات زیادی ازتاریخ و فرهنگ زندگی مردمان آن سرزمین را دراختیارمان  قرار دهد..
بهارخوانی یا نوروز خوانی در نواحی شمال البرز:

   شادند جهانیان به نوروز و به عید           عید من و نوروز من امروز توئی ....مولوی

نوروز از جمله جشنهایی است که  با فرازو نشیب وتاثیرات فرهنگی واعتقادی که درطول تاریخ پذیرفته ،همچنان به عنوان آیین ملی در بین مردم اصیل و فرهنگ دوست ایران  برپا می باشد..        

  برخیز که باد صبح نوروز            در باغچه می‌کند گل افشان

 خاموشی بلبلان مشتاق                  در موسم گل ندارد امکان...سعدی

    اسناد به جا مانده از تارخ و ادبیات و موسیقی  حاکی ازآن است که جشنها واعیاد زیادی درفرهنگ ایرانیان رواج داشته و متناسب با هرجشن و آیینی نغمات مخصوصی اجرا میشده است . درردیف امروز موسیقی ایران ، کم و بیش شاهد نمونه‌ای ازآن نغمات مانند مجلس افروز ،نوروز، طرب‌انگیز، خجسته، روح‌افزا و...هستیم . همچنین نغمات زیادی  در موسیقی قدیم ایرانی منتسب به نوروز بوده که از آنها نوروز عرب ،نوروز صبا  و نوروز خارا که با آنکه  یقینا با انچه در گذشته بوده  تفاوت  پیدا کرده ؛ اما هنوز در دستگاه راست پنجگاه و همايون ردیف موسیقی ایران اجرا مي شود .نمونه ای ازاشعار بجا مانده از بزرگان تاریخ ادب ایران که نشان ازریشه دار بودن نوروز و فرهنگ موسیقایی آن دارد؛  در ادامه  آورده شده است :

 به نوروز،نوشاه گیتی فروز      برآن تخت بنشست فیروز روز                 

  بزرگان به شادی بیاراستند      می و رود و رامش گران خواستند.....فردوسی

   به نوروز بنشست و می نوش کرد       سرود سرایندگان گوش کرد...نظامی

 ابر آذاری برآمد باد نوروزی وزید    وجه می می‌خواهم و مطرب که می‌گوید رسید...حافظ

 نوروز بزرگم بزن ای مطرب امروز   زیرا که بود نوبت نوروز به نوروز...

  نوبهار آمد و آورد گل تازه فراز  می خوشبوی فراز آور و بربط بنواز...منوچهری

برسم عید شها باده مروق نوش      به لحن بربط و چنگ و چغانه و طنبور... مسعود سعد سلمان

از طرفی  تاثیر به الذاته و به سزایی  که موسیقی درانتقال و ایجاد مفاهیم ،از جمله  وجد و سُرور دارد این نتیجه حاصل میشود که از دیر باز آغاز بهار وجشن نوروز با موسیقی و آواز همراه بوده است.امروزه در نقاط  مختلف ایران ،حضور موسیقی را درمراسمات آیینی منتسب به بهارونوروز و یا  درقالب تصنیف و یا ترانه های بهاری  شاهد هستیم . یکی از این آیین ها  که ترکيبي ازشعر وموسيقي و آواز و نمايش می باشد بهار خوانی یا نوروزخوانی نام دارد .این فرهنگ موسیقایی در نواحی  مختلف کشور به ویژه درمناطق شمالی  البرز رواج داشته که امروزه به ندرت، قبل ازنوروز دربرخی از این نقاط  اجرا می شود.         

ازآنجاییکه پیشه ی اغلب ساکنان  این نواحی کشاورزی بوده ، رسیدن بهار و موعد کشت وکار، برایشان اهمیت فراوان داشته ، لذا با آغاز بهار به جشن و پایکوبی پرداخته وبا ساز و آواز به پيشواز نوروز و سال نو مي رفتند.آیین نوروزخوانی این یادگار روزگار دیرین ،نوعی آگاه سازی مردم از بیداری طبیعت و جشن ملی و باستانی بوده است..

    آدمی نیست که عاشق نشود وقت بهار          هر گیاهی که به نوروز نجنبد حطبست ..سعدی  

 نوروزخوانی خبرآور برکت و سُرور وآرامش از پی تحمل رنج وحِرمان  زمستان است ...                                                 

  كامجويان را ز ناكامي چشيدن چاره نيست         بر زمستان صبر بايد طالب نوروز را ..سعدی ‍‍

بیا نوروز خوان  ای پیک نوروز          به همراه بهار آمد خوش آمد

به نوروز خوانی زیبای خوش خوان      بس آرامش ببار آمد خوش آمد

خنیاگر یا خنیاگرانی که به آنها نوروزخوان گفته میشود ، با ساز و دهل و سرنا درشهر‌ها و روستاها و محله ها راه می افتند ومی نوازند ومی خوانند و با اشعار شادی‌بخش و حرکات مناسب و نغمات موزون ،مردم را به پایکوبی می کشانند و شروع بهارو طليعه سال نو را  نوید داده و تبريک و تهنیت می‌گویند..

           بهاره ای بهاره ای بهاره    ونوشه مشتلق چیّه بهاره    

زمان مناسب خواندن این آواز و برگزاری این آیین با توجه به شرایط مناسب ومساعد جوی  معمولاً از نیمه ی دوم یا سوم اسفند ماه ،همزمان با رویش گلهای بهاری آغازشده و تا نوروز ادامه می یابد ؛ ازآنجاییکه بارندگی و سرما همواره بخشی از واقعیت آب و هوایی مناطق شمالی البرز می باشد در صورت نامساعد بودن هوا کارنوروزخوانان با دشواری مواجه شده و قطعا  دیرتر شروع به نوروزخوانی می کنند و به تبع  آن تا چند روزبعد از نوروز هم کارشان ادامه می یابد. در اکثر نواحی نوروزخوانان  کارشان هر روزبا طلوع افتاب شروع و تا غروب پایان می یابد وطوری برنامه ریزی می کنند که درآن مدت معین  تمام منازل  مناطق مد نظرشان را تحت پوشش هنرنمایی خویش قراردهند...

در گروه نوروزخوانان معمولا نوروز خوان اصلی که سرخوان  یا  نوروزخون یا شِرخون و شیرخوان (شعرخوان )،  گفته  می شود ؛ آوازها را خوانده و بقیه اعضای  گروه نوروز خوانی که پس خوان یا  پی‌خوان و یا هم‌سرا نامیده میشوند و طبیعتا از صدای خوبی  برخوردارند، او را درخواندن اشعار یاری کرده و تکرار کنندۀ اشعار نوروزی هستند.سرخوان معمولاً  مسن تر وباتجربه تربوده و دارای حافظه ی قوی و طبعی روان ، ﺑﺪﺍﻫﻪ ﺧﻮﺍن ﻭ بداهه سرا ست .قسمت های اصلی شعر توسط سرخوان خوانده شده و بقیه ابیات  و گاهی همه ی شعر توسط پس خوانان تکرار می شود که دراکثر موارد، پس خوانان ابیات ترجیع  و گـوشواره‌ها را تکرار میکنند.

اول به نام خدا        سلام بر ته آی آقا              

 بئومه دولت سرا      سر کشمبه همه جا              

زمستان بوییه سر  بهار بمو خانه در

گال بمو تا نال سر  بشکفته مردم بر

 نوبهار موارک بو

لاله زارموارک بو    

 شِرخوان بموئه اسا

شونه و در همه جا      

  پیش ندار و دارا    

   انه شم نال دبالا        

 شادی هکانین شما    

نکانین این پا اون پا               

ای خاخربا وفا    

پسرهکانی زوما       

  نوبهار موارک بو                     

 لاله زار موارک بو                                

نوروز خوانان با اطلاعاتی که از دیگران درباره ی صاحبخانه و افراد خانواده  بدست آورده اند وقتی به حیاط خانه ای وارد می شوند بعد از حمد وستایش خدا و رسول و مژده بهار،با اشعار مناسب و مقفّی  به وصف خانه و مدح اعضای خانواده پرداخته و با بردن  نامشان در اشعار ایشان را تحریک و تشویق  به دادن هدیه کرده ، طلب مژدگانی  و عیدانه می کنند..

مبارک برشما این عَید نوروز
همه سال و همه ماه و همه روز
بیا آقای من ای صاحب خانه

بده چیزی بکن ما را روانه
که تا محتاج نمانی در زمانه
مبارک برشما این عَید نوروز .....

    هوا سرد است و بگرفته صدایم
    که چند تا تخم مرغ باشد دوایم
    ایا همشیره ی فرخ لقایم
    بکش زحمت بیارعیدی برایم
     جوانت خیر ببینه از دعایم .....

   صد سلام و سی علیک   مشتی  سلامٌ علیک    

  دست دینگن جیف درون       انعام ره هاده بیرون

   راضی بوه نوروز خون     بحق شاه مردون      

(صد سلام و سی علیک ای مشتی سلام بر تو دستهایت را درجیبت کن و انعام ما رابیرون بیاور و ازاین کار نوروز خوان به حق مولا علی راضی میشود)

صاحبان منازل هم به پاس قدردانی از نوروزخوانان که با ساز و آواز و اشعار، پیام آور طلوع بهار و نوید بخش زندگی وبخشاینده ی سروروسرزندگی هستند هدایایی درحد توان؛مثل قند وشكر‌، برنج، تخم مرغ ،شیرینی، لباس، گندم،گردو، پول و...عطا می کنند. یکی از افراد نوروزخوان که كیسه دار نام دارد هدایا را دریافت كرده و درون كیسه‌ای كه به همراه دارد ریخته وحمل مي کند.اگر به ندرت پیدا شود صاحب خانه ای که هدیه ی درخوری  به نوروزخوانان ندهد ، نوروزخوان هم با اشعار هجو و طعن و طنز آلود اعتراض خود را بیان کرده تا صاحب خانه را از کرده خود پشیمان سازد.

         مگه بیمی اما گدا        هدایی ماره چپا         شِندِمبی شِمه کانِدا       بِخاره شِمه چینده کا   

                                    هاکِنن مِره دعا          دور بوه شِمِجه بِلا

(مگر ما گدا بودیم که به ما شالی بی مغز یا برنج خرد شده کنایه از چیز بی ارزش بخشیده اید  آنرا در درگاه خانه شما می ریزیم تا جوجه های شما بخورند و مارا دعا کنند و از شما بلا به دور باشد)

درنهایت نوروزخوانان با خواندن دعای خیر و آرزوی  برآورده شدن حاجات اعضای خانه ،پایان کارشان را در آن خانه اعلام کرده  وبه منزل دیگری رهسپار میشوند .

...خدایا (صاحبخانه) را خوشحال گردان
      جوانان  ورا  داماد  گردان
   عروسش صاحب اولاد گردان
    به یاسین و الف لام و به فیروز
   دهید مژده که آمد عید نـــــــوروز ....

  اِفتاب دَوو آسمان    روزی بَوو فراوان       دِشمن بِمانه حِیران            خدا شمِ پشتیبان                              

                        نو بهار مِوارک بو             لاله زار مِوارک بو    

(آفتاب در آسمان باشد و روزی فراوان و دشمنان حیران و خداوند پشتیبان شما نوبهار و ایام لاله زار بر شما مبارک)

        مشت عموی با خدا       وجود بوه بی­بلا        به به این دولت سرا     خیر بوینی اشالله  

        پسره هاکنی زوما         لوطی بزنه سرنا      رقّاص بکنه سما        ته دشمن بیره بلا

       بادبهارون بیمو           گل به گلستون بیمو   مژده دهيد به دوستان      نوروز سلطون بیمو    

(ای مشتی عموی باخدا وجودت بی­ بلا باشد. به به بر این دولت سرا  انشاءالله که خیر از آن ببینی  پسرت را داماد کنی  لوطی  سُرنا بزند  رقاص برقصد و دشمنت به بلا دچار شود ..... باد بهاران آمد  گل در گلستان آمد  مژده دهید ای  دوستان  نوروز سلطان آمد)

ویژگی و مضامین اشعار :

اشعار نوروزخوانی  به صورت ﺗﺮﺟﯿﻊ ﺑﻨﺪ ،به زبان و گویش محلی و یا زبان فارسی و گاه آمیزه‌ای از آن دو می باشد .بیشتر اشعار هجایی بوده (هفت ، هشت یا یازده هجایی ) و بر روی  ملودی هایی با ساختار ریتمیک مناسب ،اجرا می شود .

  ﻣﻀﺎﻣﯿﻦ ﺍﺷﻌﺎﺭ‌ﺍﯾﻦ ‌ﺁﯾﯿﻦ از دیر باز ﺩﺭﺳﺘﺎﯾﺶ ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭ، ﻣﺪﺡ ﺷﺎﻫﺎﻥ ﻭﺍﻣﯿﺮﺍﻥ ﻭ ﺗﻮﺻﯿﻒ طبیعت و جلوه های  ﺑﻬﺎﺭ بوده که ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﻭﺭﻭﺩ ﺍﺳﻼﻡ ﻭ ﻣﺬﻫﺐ ﺷﯿﻌﻪ  به‌ ویژه از دوران صفوی به بعد ﺑﺎ ﻣﻔﺎﻫﯿﻢ ﻣﺬﻫﺒﯽ ﻭ ﺭﻭﺍﯾﺎﺕ ﺍﺳﻼﻣﯽ و ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺕ ﻭ ﺑﺎﻭﺭﻫﺎﯼ جدید ﻣﺮﺩﻡ ﺁﻣﯿﺨﺘﻪ گشته  و ﻣﺪﺡ ﺍﻣﺎﻣﺎﻥ ﺷﯿﻌﻪ نیز افزوده گردید.

اشعار نوروزخوانی از بخش هاي مختلفي تشكيل می شود كه هر بخش  می تواند شعر و نغمه ی  مخصوص به خود داشته باشد:

1- بخش ستایش  بزرگان  که امروزه  امام خوانی گفته می شود، دربرگیرنده ی اشعاری درباره ی پیامبران وامامان ؛ داستان های عاشقانه ؛ نقل های حماسی  ؛ ابیاتی حاوی پند واندرزهای ملی و مذهبی است . بیشتر اشعار برگرفته از ادبیات کهن  بوده وغالبا بدون  تغییر است  و ازمحفوظات شعری نوروزخوان  به حساب آمده و نوروز خوان متناسب با سلایق و علایق خود آنها را گزینش کرده  و اجرا می کند  که رایج ترین اشعار در این بخش به زبان فارسی وعروضی  در قالب دوبیتی ؛ بحر هزج مسدس محذوف (مفاعیلن مفاعیلن فعولن/ u---u---u-- )می باشد .

اول گویم بـه نـام‌ این‌ خدا‌ را

کریم ولم یزل بی‌مدعا را

همی خوانم امام اولین را                                       
شه کشور امیرالمومنین را
وصی و جانشین یعنی علی (ع) را
به یاسین و الف لام و به فیروز
دهید مژده که آمد عید نـــــــوروز

 امام دومین هم دسته ی گل                                                    

شفاعت می کند او بر سر پل                                              

حسن بابش سوار است او به دلدل                                                

 به یاسین و الف لام و به فیروز                                               

  دهید مژده که آمد عید نـــــــوروز .......                                                                             

در برخی مناطق متناسب با گویش ، دگرگونی هایی  در قافیه و برخی کلمات داده می شود  و برحسب ذوق وسلیقه ی نوروزخوان و تناسب مضامین تفاوتهایی در اشعار و بیت و برگردان ،دیده می شود.

همی خوانم اول نام  خداره   

کریم لم یزل  بی مدعا ره

همی خوانم امام اولین ره

 شه کشور امیرالمومنین ره

همان دین محمد برقراره   علی درخدمت پروردگاره   .....

بهار آمد، بهار آمد خوش آمد
علی با ذوالفقار آمد، خوش آمد
علی دل دل سوار، قنبر جلودار
ز شهر زنگبار آمد، خوش آمد

محمد یا محمد یا محمد   برس فریاد امت یا محمد ....

دو نمونه ی دیگر از ابیات مطلع :

     به نوم نومی اون رب اعلی     محمد رسول­ علی ولی الله

      ابّل گویم خداوندِ کریم را    بهی­ تر از همه­ یِ عالمین را

2- بخش توصیف بهارو طبیعت که توصیف خوانی نام دارد ؛علاوه بر استفاده ازسروده هایی از ادبیات کهن که نوروز خوان در حافظه دارد  بداهه سرایی هایی نیز به گویش منطقه  توسط نوروزخوانان  صورت می گیرد ، اشعار توصیف خوانی  می تواند درابیاتی مستقل یا در بیت ترجیع خوانده  شود.

      بهارآمد بهار آمد خوش آمد           ونوشه هشت وچهار آمد خوش آمد

   به هر دشت ودمن در کوهساران        شکوه جویباران آمد خوش آمد

   بیا در خانه ی عشق ومحبت             محبت بی شمار آمد خوش آمد

  کویر هم سبزه پوش ومخملین شد        شکوفه غمگسار آمد خوش آمد ....

      ادی بوییه بهار             فصل کشت و فصل کار          

خاشکه دارهاکارده خال       زمین هسته لاله زار     تی تی دره سر دار

نوبهار موارک بو     لاله زار موارک بو  ...

دربیشتر مناطق ،اصطلاح نوروز و واژگان مرتبط با بهار،همراه با تنوع و تفاوتهایی ،درابیات  ترجیع یا برگردان  آورده می شود:  
گل در گلستان آمد   بلبل به بستان آمد      مژده دهید دوستان     نوروز سلطان آمد..

باد بهاران آمد     گل در گلستان آمد       این نوبهار مبارک      این لاله زار مبارک ...

ای امت محمد     نوروز سلطان آمد      مژده دهید دوستان        عید بزرگان  آمد...

عید خـرامون آمـد   باشاد و خندون آمد      مژده دهید دوستون‌    نوروز سلطون آمـد...

بلبل نوا خوان آمد      نوروز سلطان آمد                                     گل گلستان بیامو        نوروز سلطان بیامو

 باد بهاران بمو       گل به گلستان بمو                                       نو بهار موارک بو      لاله زار موارک بو

3- بخش ﭘﺎﯾﺎﻧﯽ کار نوروزخوانی که نوروزخوان با گویش محلی به معرفی نام و نشان خود‌ و پس خوانان و ﺗﮑﺮﯾﻢ ﺻﺎﺣﺒﺎﻥ ﻣﻨﺎﺯﻝ و موضوعات مرتبط با آن می پردازد ؛ مدح خوانی وهجوخوانی نامیده می شود . در این بخش بداهه سرایی صورت می  گیرد و اشعاربا توجه به شرایط و موقعیت اجرا تطبیق می یابد .گاهی  دیده می شود که نوروزخوان  از افراد آگاه جامعه بوده و در کنار مضامین گفته شده ؛ اطلاعاتی از اوضاع سیاسی و نظامی کشور نیز در اختیار مردم قرار می دهد.. داشتن اشعار مناسب وکافی درحافظه و بداهه پردازی ، از تبحرو تسلط نوروزخوان در این قسمت به شمار می آید. اشعار دراین بخش در بیشتر مناطق معمولاً هشت هجایی  می باشد و با وزن  مخصوص به خود خوانده می­شوند.وزن ملودی  و ریتم  آواز، با تغییر کشش هجاها و سرعت اجرای کلمات و گاهی تغییرصورت کلمات حفظ می شود ؛ ترتیب بلندی و کوتاهی هجاها و آن نظم و عروضی که در شعر فارسی متداول است رعایت نمی گردد بلکه بیشتر سعی میشود تعداد هجاها لحاظ  شود؛ به طوری که وقتی بدون آهنگ خوانده شود گویی ریتم و وزن ندارد.درخیلی از اشعار نوروزخوانان چندان التزامی به رعایت قافیه ها  نمی بینند و گاهی ابیات قافیه نداشته  و یا اگر دارند  شنیداری است ؛گاهی  کلمات ردیف درحکم قافیه می آیند؛ آنچه  مهم است؛ آن است که وزن کلی ملودی  حفظ گردد وپایان ابیات از لحاظ شنیداری هم اهنگ  باشند .

علاوه بر اشعاری که در قبل آمده ؛ در ادامه چند نمونه ی دیگرازاشعار نوروز خوانی مناطق مختلف ، جهت بررسی قافیه ها و رعایت اوزان آورده می شود:

                    ﺍﯼ ﻣﺮﺩﻣﺎﻥ ﮐﺘﻮﻝ، ﺑﯿﺎﻣﻮﻡ ﺑﻪ ﺣﻀﻮﺭ     ﺍﯾﻦ ﺁﺧﺮﯾﻦ ﺳﻼﻣﻪ          ﺷﻌﺮ ﺧﻮﺍﻧﺪﻧﻢ ﺗﻤﺎﻣﻪ
                                          ﮔﻞ ﮔﻠﺴﺘﺎﻥ ﺑﯿﺎﻣﻮ        ﻧﻮﺭﻭﺯ ﺳﻠﻄﺎﻥ ﺑﯿﺎﻣﻮ

                     فصل کشت و فصل کار          خاشکه دارهاکارده خال           تی تی دره سر دار         


          نو بهاره نو بیمو          گل بشکفتا بو بیمو

         نوروزخوان ببو بیمو     پار بورده امرو بیمو

         مَله به مَله مِجِمّی         شمسّه پیغوم یارمّی  

         مشتِ تتِی بَیّه مازرون     بموبموئه نوروزخون


  ای مشتی عموی با ایمون   

   شدی سوار مادیون        

   به به از این جفت کوُتَر    

    تو نبینی داغ دختر

    نوروز سلطان آمده       گل در گلستان آمده

    قدم، قدم آیم بیرون         

    آیم خدمت آقایون      

   چه از پیر و چه از جوون
   نوروز سلطان آمده       گل در گلستان آمده


 بوردیم دهات ملک‌    

صد سلام و صد علیک       

صاحب خانه، سلام علیک    
 گل گلستان بیامو      نوروز سلطان بیامو

ﺳﺎﺧﺘﺎﺭ ﻣﻮﺳﯿﻘایی نوروزخوانی :

به گفته ی برخی موسیقی شناسان شاید بتوان نوروزخوانی را از دسته ملودیهای کهن ایران به شمار آورد.

دراین بخش  به  معرفی موسیقایی این نغمه می پردازیم:

در اکثر مناطق گفته شده ، نوروز خوانی، بیشتر جنبه ی آوازی داشته و گاهی با سازنیزهمراه بوده است و دارای ماهیتی شاد می باشد، غالبا این ملودی با ریتم 2/4 یا 6/8 خوانده می شود و به ندرت بتوان شاهد ریتم های دیگر بود  که در صورت مشاهده متاثرازموسیقی مناطق همجوار می باشد.ناگفته نماند که نوروزخوانی ،همچون دیگر نغمات بومی که ازدرد ورنج ریشه در تاریخ زندگی مردم حکایت دارد  درعین شاد بودن از حزن خاصی نیزبرخوردار است، که در صدای نوروز خوان نمود پیدا می کند..

نوروز خوانی دریک  فضای تتراکورد یا پنتاکورد اجرا می شود و همانند موسیقی بومی ساده و روان  و داری تم واحدی است که از دوبخش تشکیل میشود بخشی که بر پایه ی آن  ابیات زیادی خوانده می شود و حالت تعلیق  دارد وبخش دوم که در حکم  نتیجه گیری و پایان بخش جمله است که اصطلاحا کُدا coda گفته می شود  با اشاره به فاصله ی سوم یا چهارم گام روی تنیک گام  خاتمه می یابد واین سیکل می تواند بارها برای بندهای دیگراشعارتکرار شود .. ..

غالب مناطق از ملودی مشابه و ثابتی استفاده می کنند گاهی با توجه به توانایی و رنگ صدای نوروز خوان و چگونگی اجرای  تحریر و تزیین ها که متاثر از سبک گفتاری و متناسب با  زبان و گویش نوروز خوان و موسیقی منطقه اش است در ساختار ﻣﻠﻮﺩﯼ تنوع و تفاوتهایی  دیده می شود.

همچنین گاهی  با تغییر درنت های شاهد و بعضی حالات و درجات گام  که متاثر ازموسیقی همسایگان است به مایه های دیگر سوق پیدا می کند. بطور مثال  درشرق وهمجواریش با خراسان و تعلیق روی درجه دوم گام  گاهی حالتی از سه گاه  پیدا می کند .

گاهی  دیده میشود  نغمه ای در منطقه ای رواج یافته که با ساختار موسیقی منطقه مغایرت دارد بطور مثال نغماتی ﺩﺭ پرده یا مقام ﺷﻮﺷﺘﺮﯼ، ﻫﻤﺎﯾﻮﻥ، ﺩﺷﺘﯽ، ﺍﺻﻔﻬﺎﻥ، ﭼﻬﺎﺭﮔﺎﻩ، ﺑﯿﺎﺕ ﺗﺮﮎ . این تنوع و تفاوت  درالحان و نغمات  می تواند ناشی از تاثیر موسیقی ملی دستگاهی یا مذهبی باشد (زیرا گاهی نوروزخوانان ازهنرمندان بومی و تعزیه­ گردان­ها بودند)؛ و یا حاصل تبادل فرهنگی ، موسیقایی باشد که بین نوروزخوانان مناطق مختلف صورت می گرفته است (چون معمولاً  نوروز خوانان از منطقه ای به منطقه ای دیگر جهت اجرای آیین نوروزی خوانی  سفرمی کردند)؛ از طرفی طبیعی است که برای بیان  مضامین مختلف  اعم ازغم و شادی و مدح وهجو ووصف و اندرز و حکمت وانچه که در بخش اشعار گفته شد ،از گام و ریتم های دیگرنیزدراین آیین استفاده شود و تفاوتهایی در نوروزخوانان مناطق مختلف در بیان احساسی و لحن و ملودی صورت گیرد... درهر صورت آنچه درست تر به نظر می آید آن است که نغماتی که ﺩﺭﺳﻪﮔﺎﻩ ﻭ ﺷﻮﺭهستند ﺍﺯ ﻧﻈﺮ ﺳﺎﺧتار و مایگی ﺑﺎ ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ ﻧﻮﺍﺣﯽ شمال البرز و ﻣﻮﺳﯿﻘﯽ ﺑﻮﻣﯽ این ﻣﻨاطق انطباق بیشتری دارند .

از ویژگیهای  دیگر این آواز آن است که با به کاربردن  لهجه های مختلف فارسی ومحلی و استفاده از مضامین مختلف توسط نوروز خوان که در بخش کلام  و اشعار گفته شده ، باعث ایجاد ارتباط  متقابل و پایدار بین خود و مخاطب گشته ونوروزخوانی را که دارای تم واحد و ثابتی است از یکنواختی و خستگی دورمی سازد  و این امکان را ایجاد می کند که ابیات زیادی بدون ملال و دلزدگی خوانده شود  ..

نمونه ای کوتاه از بهارخوانی به همراه گروه موسیقی ونوشه به خوانندگی عبداله ساورعلیا اجرا شده  را می توانید مشاهده کنید..

نوشته شده توسط عبدالله ساورعلیا ..با بهره مندی از نظرات و مقالات نصری اشرفی، ساسان فاطمی، جمشید قلی نژاد، جابر عناصري ،دیوان اشعار حافظ وسعدی و منوچهری و... مطالعه و بررسی برروی آثار به جا مانده از این آیین

تاریخ ارسال: 1394/2/6
تاریخ بروزرسانی: 1394/2/6
تعداد بازدید: 5593

نظرات کاربران

آزاده 1394/12/17 8:34:29

البته به این خاطر گفتم که چون لینکی که گذاشته بودین برام باز نشد..

آزاده 1394/12/17 8:32:21

استاد خیلی عالی بود.

فقط کاش یه وویس از نوروز خوانی هم داشت..
سپاسگذارم..

ارسال نظر